قاعدهء التَساوى في الشِركَةِ المُبهَمَة - - ) قاعده عدل وانصاف قاعدهء تسبيب قاعدهء تسبيب : از قواعد فقهى . قاعده تسبيب عبارت است از ضمان كسى كه سبب تلف يا آسيب به أو نسبت داده مىشود . از آن در بابهاى تجارت ، غصب وديات سخن گفته‌اند . مفاد قاعده : مراد از قاعدهء تسبيب اين است كه كسى با انجام دادن كارى - هرچند با واسطه - زمينه ساز وسبب تلف يا آسيب به ديگرى گردد ؛ به گونه‌اى كه تلف يا آسيب به أو نسبت داده شود . در اين صورت ، وى ضامن خواهد بود ، مانند آنكه در راه عمومى گودالى بكند ورهگذرى بدون آگاهى از وجود گودال در آن بيفتد وبميرد ويا آسيب ببيند . در اين صورت ، كَنندهء چاله ضامن است . از قاعدهء تسبيب به قاعدهء « السبب أقوى من المباشر » نيز تعبير كرده‌اند . 1 برخى ، قاعدهء تسبيب را در دو معنا به كار برده‌اند : يكى تسبيب بر فعل ( انجام دادن كارى زمينه وسبب ساز ) ، همان گونه كه بيان شد ؛ وديگرى تسبيب بر ضمان . مقصود از تسبيب بر ضمان ، فرآهم كردن مقدّمات وزمينهء اقدام فاعل مختار به كارى است كه موجب ضمان وى مىشود ، مانند آنكه كسى غذايى را كه مال ديگرى است ، به مهمان خود دهد ومهمان بدون آگاهى از آن ، آن را بخورد . در اين صورت ، مهمان ضامن خواهد بود ؛ هرچند سبب ضمان وى ، ميزبان است كه طعام ديگرى را بر سر سفره آورده است . مهمان پس از پرداخت خسارت به مالك غذا ، مىتواند خسارت پرداختى را از ميزبان كه أو را فريب داده بازپس گيرد . 2 مدرك قاعده : بر قاعدهء تسبيب به روايات بسيارى كه در بابهاى مختلف وارد شده است ، استدلال واستناد كرده‌اند ، مانند رواياتى كه بر ضمان شاهدانى كه پس از شهادت دادن از شهادت خود برگشته‌اند ويا به دروغ شهادت داده‌اند ، دلالت دارند 3 - - ) تسبيب ) .

--> ( 8 ) . عوائد الأيام / 795 ؛ رسائل فقهية ( شيخ انصارى ) / 146 - 149 و 163 ؛ الرسائل الأربع ( سبحانى ) 4 / 7 - 10 ( 9 ) . القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 3 / 328 - 329 ( 10 ) . الرسائل الأربع ( سبحانى ) 4 / 13 - 14 .